Thomas Jefferson: Trzeci prezydent USA, autor Deklaracji Niepodległości.

2

Thomas Jefferson, jeden z Ojców Założycieli Stanów Zjednoczonych, wybitny mąż stanu, prawnik, architekt i filozof, odegrał kluczową rolę w kształtowaniu młodego narodu amerykańskiego. Miał 71 lat w czerwcu 2014 roku. Jego najtrwalszym wkładem jest autorstwo Deklaracji Niepodległości, dokumentu, który stał się fundamentem amerykańskiej demokracji. Jako trzeci prezydent USA, Jefferson przeprowadził historyczny Zakup Luizjany, niemal podwajając terytorium Stanów Zjednoczonych i otwierając drogę do ekspansji na zachód. Był również współzałożycielem Partii Demokratyczno-Republikańskiej i zagorzałym zwolennikiem rozdziału kościoła od państwa, co znacząco wpłynęło na amerykański system prawny i polityczny. Jego życie, pełne intelektualnych dociekań, politycznych zmagań i osobistych dramatów, wciąż budzi zainteresowanie i stanowi przedmiot analiz, zwłaszcza w kontekście złożonego dziedzictwa, w tym kwestii niewolnictwa.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 71 lat (stan na czerwiec 2014)
• Żona/Mąż: Martha Wayles Skelton
• Dzieci: 6 (dwie córki dożyły wieku dorosłego)
• Zawód: Prawnik, polityk, architekt, filozof, wynalazca
• Główne osiągnięcie: Główny autor Deklaracji Niepodległości, trzeci Prezydent USA

Thomas Jefferson: Wczesne Lata i Edukacja

Thomas Jefferson urodził się 13 kwietnia 1743 roku w Shadwell Plantation, w kolonii Wirginii. Jego wczesne życie było kształtowane przez krajobrazy Wirginii, gdzie jego rodzina pielęgnowała tradycję plantatorów i geodetów. Ojciec, Peter Jefferson, człowiek o praktycznym umyśle, doceniał wartość edukacji i zadbał o to, by jego syn otrzymał najlepsze możliwe wykształcenie. Matka, Jane Randolph, wniosła do rodziny swoje wpływy i pochodzenie. W 1761 roku Jefferson rozpoczął studia w prestiżowym College of William & Mary, gdzie zgłębiał matematykę i filozofię, zetknął się z ideami Johna Locke’a i Isaaca Newtona, które ukształtowały jego poglądy na prawa naturalne, rząd i naukę. Rygor nauki, jaki narzucił sobie w drugim roku studiów, polegający na nauce przez piętnaście godzin dziennie, świadczy o jego niezwykłej determinacji i ambicji intelektualnej. W tym okresie był członkiem Flat Hat Club, najstarszego tajnego stowarzyszenia w USA.

Życie Prywatne Thomasa Jeffersona

1 stycznia 1772 roku Thomas Jefferson poślubił swoją trzecią kuzynkę, 23-letnią wdowę Marthę Wayles Skelton. Ich związek, oparty na wspólnych zainteresowaniach, w tym pasji do muzyki, zakończył się tragicznie wraz z przedwczesną śmiercią Marthy. W ciągu dziesięciu lat małżeństwa para doczekała się sześciorga dzieci, z których tylko dwie córki, Martha i Mary, dożyły wieku dorosłego. Los ten głęboko wpłynął na Jeffersona, podkreślając kruchość życia rodzinnego. Na łożu śmierci Martha Wayles Skelton zwróciła się do męża z prośbą, aby nigdy więcej się nie żenił. Thomas Jefferson dotrzymał tej obietnicy. Śmierć żony w 1782 roku pogrążyła go w głębokiej żałobie, z której próbował się otrząsnąć poprzez długie, samotne przejażdżki konne. Wśród złożonych aspektów życia osobistego Jeffersona pojawia się również kwestia jego relacji z niewolnicą Sally Hemings, z którą mógł mieć kilkoro dzieci, co stanowi ważny, choć kontrowersyjny element jego biografii.

Kariera Polityczna i Służba Publiczna Thomasa Jeffersona

W wieku zaledwie 33 lat, Thomas Jefferson stał się głównym autorem Deklaracji Niepodległości, dokumentu stanowiącego fundament amerykańskiej państwowości. W latach 1779–1781 sprawował urząd gubernatora Wirginii, gdzie działał na rzecz reform i zniesienia feudalnych przywilejów. W latach 1785–1789 pełnił funkcję Ministra USA we Francji, zdobywając doświadczenie w polityce międzynarodowej. W okresie 1790–1793 był pierwszym Sekretarzem Stanu USA w gabinecie George’a Washingtona, kształtując politykę zagraniczną młodego państwa. W latach 1797–1801 objął urząd drugiego wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych, uczestnicząc w intensywnych debatach politycznych. Jako prezydent Stanów Zjednoczonych, w latach 1801–1809, Jefferson dokonał historycznego Zakupu Luizjany w 1803 roku, niemal podwajając wielkość kraju. Był również głównym inicjatorem i patronem ekspedycji Lewisa i Clarka, która badała tereny na zachodzie kontynentu.

Kariera Prawnicza i Wczesna Działalność

W 1767 roku Thomas Jefferson został przyjęty do palestry w Wirginii, rozpoczynając karierę prawniczą. Już w tym samym roku przyjął imponującą liczbę 68 spraw przed Sądem Generalnym Wirginii. W swojej praktyce podejmował się również spraw pro bono, w tym prowadził sprawy osób poszukujących wolności, argumentując za ich naturalnym prawem do własnej osoby. Jako członek legislatury Wirginii, aktywnie dążył do przeprowadzania reform, w tym zniesienia feudalnych przywilejów i stworzenia projektu ustawy o wolności religijnej, podkreślając swoje zaangażowanie w rozdział kościoła od państwa.

Majątek i Finanse Thomasa Jeffersona

W wieku 14 lat, po śmierci ojca, Thomas Jefferson odziedziczył znaczący majątek – około 5000 akrów ziemi, na której później wybudował swoją słynną posiadłość Monticello. Mimo posiadania znacznego majątku, Jefferson borykał się z długami. W 1814 roku, aby spłacić wierzycieli i pomóc w odbudowie Biblioteki Kongresu, sprzedał swój drugi księgozbiór, liczący 6487 tomów, rządowi USA za kwotę 23 950 dolarów. Budowa Monticello, zaprojektowanego w stylu palladiańskim, była jego życiowym projektem architektonicznym, symbolem jego geniuszu i zamiłowania do piękna oraz funkcjonalności.

Pasje, Hobby i Osiągnięcia Naukowe Thomasa Jeffersona

Thomas Jefferson był zapalonym bibliofilem, posiadając w ciągu życia trzy duże biblioteki. Jego miłość do książek była tak wielka, że słynne są jego słowa skierowane do Johna Adamsa: „Nie mogę żyć bez książek”. Od dziewiątego roku życia studiował świat przyrody, rozwijając zainteresowania naukowe, znał łacinę, grekę i francuski, a jego zainteresowania obejmowały astronomię, rolnictwo i filologię. Jako prezydent, Jefferson był głównym inicjatorem i patronem ekspedycji Lewisa i Clarka, która stanowi jedno z jego największych osiągnięć prezydenckich. Uważał edukację powszechną za fundament rządu republikańskiego i zaproponował system publicznej edukacji w Wirginii, dążąc do zapewnienia dostępu do wiedzy dla wszystkich obywateli. Założenie The University of Virginia w 1819 roku uważał za jedno ze swoich najważniejszych osiągnięć życiowych.

Kontrowersje i Wyzwania w Życiu Thomasa Jeffersona

Podpisując Deklarację Niepodległości, Thomas Jefferson miał pełną świadomość, że popełnia czyn, który z perspektywy Korony Brytyjskiej stanowił zdradę stanu. W 1781 roku ledwo uniknął schwytania przez brytyjską kawalerię. Kwestia niewolnictwa stanowi najbardziej złożony i kontrowersyjny aspekt dziedzictwa Thomasa Jeffersona. Choć sam krytykował handel niewolnikami, przez całe życie posiadał dużą liczbę niewolników. W 1807 roku podpisał ustawę zakazującą importu nowych niewolników do Stanów Zjednoczonych. Pod koniec swojej prezydentury, Jefferson fathered at least six children with his enslaved mistress, Sally Hemings, a fact that complicates his legacy. Podczas drugiej kadencji Jeffersona doszło do głośnego procesu o zdradę jego byłego wiceprezydenta, Aarona Burra, który był jednym z najbardziej znaczących wydarzeń jego prezydentury.

Ciekawostki i Mniej Znane Fakty o Thomasie Jeffersonie

Podczas studiów w College of William & Mary, Jefferson był członkiem Flat Hat Club, najstarszego tajnego stowarzyszenia w USA. Od 15. roku życia prowadził specjalne zeszyty, tzw. Commonplace Books, w których skrupulatnie zapisywał cytaty literackie, notatki prawne i filozoficzne. Już w młodości Jefferson poznał wielu Indian, w tym wodza Czirokezów Ostenaco. W pierwszym roku studiów Jefferson był znany z hulaszczego trybu życia, co jednak radykalnie zmienił w drugim roku, poświęcając się nauce. Thomas Jefferson zmarł 4 lipca 1826 roku, dokładnie w 50. rocznicę ratyfikacji Deklaracji Niepodległości. Zmarł tego samego dnia co John Adams, inny Ojciec Założyciel. Jefferson sam zaprojektował swój nagrobek i wybrał inskrypcję, wymieniając na nim autorstwo Deklaracji Niepodległości, ale pomijając fakt bycia prezydentem. W swojej posiadłości Monticello, Jefferson eksperymentował z setkami odmian warzyw i owoców, sprowadzając nasiona z całego świata. Był znany z zamiłowania do wynalazków i ulepszeń technicznych. Zaprojektował również budynki Uniwersytetu Wirginii i Kapitol stanu Wirginia. Był zwolennikiem rozdziału kościoła od państwa i stworzył własną wersję Nowego Testamentu, zwaną Biblią Jeffersona. Opisywany był jako wysoki mężczyzna (ok. 188 cm) o rudawych włosach. Pozostawił po sobie ogromną spuściznę w postaci tysięcy listów. Wierzył, że idealne społeczeństwo amerykańskie powinno opierać się na niezależnych rolnikach. Założenie The University of Virginia w 1819 roku było dla Jeffersona jednym z najważniejszych osiągnięć życiowych.

Kluczowe lata w karierze Thomasa Jeffersona

• 1767: Przyjęcie do palestry w Wirginii.
• 1776: Napisanie projektu Deklaracji Niepodległości.
• 1779–1781: Urząd gubernatora Wirginii.
• 1785–1789: Minister USA we Francji.
• 1790–1793: Pierwszy Sekretarz Stanu USA.
• 1797–1801: Wiceprezydent USA.
• 1801–1809: Prezydent USA, w tym Zakup Luizjany w 1803 roku.
• 1819: Założenie Uniwersytetu Wirginii.

Najważniejsze role i osiągnięcia

Warto wiedzieć: Thomas Jefferson zmarł 4 lipca 1826 roku, dokładnie w 50. rocznicę ratyfikacji Deklaracji Niepodległości. Ten niezwykły zbieg okoliczności, że zmarł tego samego dnia co John Adams, inny Ojciec Założyciel, był przez współczesnych mu uznawany za znak opatrznościowy.

Thomas Jefferson, jako jeden z kluczowych architektów Ameryki, pozostawił po sobie dziedzictwo idei wolności i samorządności, które inspiruje do dziś, przypominając o sile intelektu i determinacji w dążeniu do ideałów. Jego wkład w kształtowanie Stanów Zjednoczonych, od kluczowych dokumentów konstytucyjnych po strategiczne decyzje polityczne, uczynił go postacią o trwałym znaczeniu historycznym.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Thomas_Jefferson