Jack Lemmon: Filmografia i życie legendarnego aktora.

2

Jack Lemmon, właściwie John Uhler Lemmon III, urodził się 8 lutego 1925 roku w Newton w stanie Massachusetts. Był jednym z najbardziej wszechstronnych i utytułowanych aktorów swojego pokolenia, znanym z niezapomnianych kreacji zarówno dramatycznych, jak i komediowych. Jego życie obfitowało w sukcesy, dwa Oscary i bliskie relacje rodzinne. Zmarł 27 czerwca 2001 roku w Los Angeles, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo filmowe.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 2026 roku Jack Lemmon miałby 101 lat.
• Żona/Mąż: Felicia Farr (od 1962 do 2001)
• Dzieci: Chris Lemmon, Courtney Lemmon
• Zawód: Aktor
• Główne osiągnięcie: Dwa Oscary dla najlepszego aktora pierwszo- i drugoplanowego.

Podstawowe informacje biograficzne

Dane personalne i początki

John Uhler Lemmon III, powszechnie znany jako Jack Lemmon, urodził się 8 lutego 1925 roku w szpitalu Newton-Wellesley w Newton, Massachusetts. Jego narodziny miały miejsce w nietypowych okolicznościach – w szpitalnej windzie. Aktor zmarł 27 czerwca 2001 roku w Los Angeles, w wieku 76 lat. Jego miejscem spoczynku jest cmentarz Westwood Village Memorial Park Cemetery w Los Angeles, gdzie spoczywa obok swojego wieloletniego przyjaciela i partnera ekranowego, Waltera Matthau. Był jedynym dzieckiem Mildred Burgess (z domu LaRue) i Johna Uhlera Lemmona Jr., który pełnił funkcję wiceprezesa ds. sprzedaży w firmie Doughnut Corporation of America.

Wykształcenie i pseudonimy

Jack Lemmon ukończył prestiżowy Uniwersytet Harvarda w 1947 roku, uzyskując stopień Bachelor of Arts (AB) w dziedzinie nauk o służbie wojennej. Już w okresie studiów aktywnie działał w teatrze uniwersyteckim. Aby móc występować w przedstawieniach, gdy był objęty zakazem z powodu nadzoru akademickiego, posługiwał się pseudonimami, takimi jak Timothy Orange. Ten wczesny etap jego kariery pokazuje jego determinację i zaangażowanie w rozwój talentu aktorskiego.

Życie prywatne

Rodzina pochodzenia

Jack Lemmon był jedynym dzieckiem Mildred Burgess (z domu LaRue) i Johna Uhlera Lemmona Jr. Jego ojciec piastował znaczące stanowisko w firmie Doughnut Corporation of America, co świadczy o stabilnej pozycji rodziny. Fakt bycia jedynakiem mógł mieć wpływ na jego rozwój, jednak rodzice zapewnili mu solidne podstawy życiowe.

Małżeństwa i potomstwo

W życiu osobistym Jack Lemmon był dwukrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną była Cynthia Stone, z którą zawarł związek małżeński w 1950 roku. Ich małżeństwo zakończyło się rozwodem w 1956 roku. Owocem tego związku był syn, Chris Lemmon, który podążył śladami ojca i również został aktorem. Drugą żoną Lemmona była aktorka Felicia Farr. Pobrali się w 1962 roku i pozostali razem aż do śmierci aktora w 2001 roku. Z Felicią Farr doczekał się córki, Courtney.

Kariera zawodowa

Wszechstronność aktorska

Jack Lemmon był powszechnie uznawany za jednego z najbardziej wszechstronnych aktorów swoich czasów. Jego niezwykła umiejętność przekonującego wcielania się zarówno w role dramatyczne, jak i komediowe, przyniosła mu miano „najbardziej utytułowanego tragikomika swoich czasów”. Potrafił z równą biegłością wzruszać i bawić publiczność, co czyniło go postacią unikatową w historii kina. Jego ekranowy wizerunek często definiowano jako postać „everymana” – przeciętnego, często lękliwego przedstawiciela klasy średniej, z którym widzowie mogli się łatwo utożsamiać.

Przełomowe role

„Mister Roberts” (1955)

Przełomem w karierze Jacka Lemmona okazała się rola Ensinga Pulvera w filmie „Mister Roberts” z 1955 roku. Za tę kreację otrzymał swojego pierwszego Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego. Film ten, z udziałem takich gwiazd jak Henry Fonda i James Cagney, otworzył mu drogę do dalszej, błyskotliwej kariery w Hollywood i był początkiem jego drogi do licznych nagród.

Współpraca z Billym Wilderem

„Pół żartem, pół serio” (1959)

Przez dekady Jack Lemmon współpracował z legendarnym reżyserem Billym Wilderem przy siedmiu filmach. Jednym z najbardziej kultowych owoców tej współpracy jest komedia „Pół żartem, pół serio” (1959). W tym filmie Lemmon wcielił się w postać, która przez większość czasu ekranowego występowała w kobiecym przebraniu, a jego maniery i sposób bycia były inspirowane osobowością jego matki. Ta rola stała się jedną z jego najbardziej rozpoznawalnych i przyniosła mu uznanie za odwagę i talent komediowy.

Partnerstwo z Walterem Matthau

Najważniejsze wspólne filmy

Jack Lemmon stworzył jeden z najsłynniejszych duetów w historii Hollywood z Walterem Matthau. Ich współpraca objęła 10 wspólnych filmów realizowanych w latach 1966–1998. Do najbardziej niezapomnianych produkcji z ich udziałem należą między innymi „Dziwna para” (1968) oraz „Dwaj zgryźliwi tetrycy” (1993). Ich ekranowa chemia i wzajemne uzupełnianie się były kluczem do sukcesu wielu filmów, a ich partnerstwo stało się synonimem doskonałego komediowego duetu.

Działalność producencka i reżyserska

Jalem Productions

W 1960 roku Jack Lemmon założył własną firmę produkcyjną pod nazwą Jalem Productions, której nazwa powstała z pierwszych liter jego imion i nazwiska. Firma ta miała na swoim koncie produkcję kilku znaczących dzieł filmowych, w tym hitowego „Nieugięty Luke” (1967), który zdobył uznanie zarówno krytyków, jak i publiczności.

Reżyseria filmu „Kotch” (1971)

Jedynym filmem, który Jack Lemmon wyreżyserował w swojej karierze, był komediodramat „Kotch” z 1971 roku. W tym przedsięwzięciu powierzył główną rolę swojemu przyjacielowi, Walterowi Matthau. Film ten stanowił dowód jego wszechstronności, pokazując, że potrafi odnaleźć się nie tylko przed kamerą, ale i za nią.

Nagrody i osiągnięcia

Oscary

Pierwszy Oscar („Mister Roberts”)

Jack Lemmon jest zdobywcą dwóch Oscarów. Pierwszą statuetkę otrzymał w 1955 roku za rolę drugoplanową w filmie „Mister Roberts”. Było to jego pierwsze znaczące wyróżnienie na arenie akademickiej, które potwierdziło jego talent i potencjał.

Drugi Oscar („Ocalić tygrysa”)

Drugiego Oscara, tym razem za pierwszoplanową rolę, Jack Lemmon otrzymał w 1973 roku za kreację w filmie „Ocalić tygrysa” (Save the Tiger). Tym samym stał się jednym z pierwszych aktorów, którzy zdobyli obie te prestiżowe nagrody, co podkreśla jego wyjątkową wszechstronność i kunszt aktorski.

Inne prestiżowe nagrody

Jack Lemmon był wielokrotnie doceniany przez różne instytucje filmowe i kulturalne. W swojej kolekcji posiadał pięć Złotych Globów, trzy nagrody BAFTA, dwie nagrody Primetime Emmy oraz prestiżowy Puchar Volpi dla najlepszego aktora zdobyty na Festiwalu Filmowym w Wenecji. Został również uhonorowany najważniejszymi nagrodami za całokształt twórczości, w tym AFI Life Achievement Award (1988), Cecil B. DeMille Award (1991) oraz Kennedy Center Honors (1996).

Stan zdrowia i życie osobiste

Choroby w dzieciństwie

Jako dziecko Jack Lemmon był bardzo chorowity. Przed ukończeniem 10. roku życia przeszedł trzy poważne operacje uszu, a do czasu ukończenia 12 lat spędził łącznie dwa lata w szpitalach. Te wczesne doświadczenia zdrowotne z pewnością wpłynęły na jego późniejsze życie.

Przyczyna śmierci

Przyczyną śmierci Jacka Lemmona w czerwcu 2001 roku były powikłania wynikające z choroby nowotworowej pęcherza moczowego. Zmagał się z tą chorobą w ostatnim okresie swojego życia, co zakończyło jego bogatą karierę i życie.

Muzyczne pasje

Talent pianistyczny

Jack Lemmon był utalentowanym pianistą-samoukiem. Swoją przygodę z instrumentem rozpoczął w wieku 14 lat, ucząc się gry ze słuchu, i pozostał oddany muzyce przez całe życie. Gra na pianinie była nie tylko jego pasją, ale również formą wyrazu artystycznego poza światem filmu.

Ciekawostki i kontrowersje

Sprzeciw wobec zmiany nazwiska

Na początku swojej kariery szef studia Columbia, Harry Cohn, chciał zmusić Jacka Lemmona do zmiany nazwiska. Obawiał się, że nazwisko „Lemmon”, brzmiące jak „lemon” (cytryna), które w slangu oznaczało bubel, będzie używane do wyśmiewania jakości jego filmów. Jednak Jack skutecznie sprzeciwił się tej propozycji, chcąc pozostać przy swoim oryginalnym nazwisku.

Praca za minimalną stawkę

Warto wiedzieć: Aby zagrać w filmie „Ocalić tygrysa” (Save the Tiger), na którym bardzo mu zależało, Jack Lemmon zgodził się pracować za minimalną stawkę związkową wynoszącą wówczas zaledwie 165 dolarów tygodniowo. Był to niezwykły gest, zważywszy na jego status wielkiej gwiazdy w tamtym okresie.

Odrzucenie roli w „Butch Cassidy i Sundance Kid”

Jack Lemmon odrzucił propozycję zagrania roli Sundance Kida w filmie „Butch Cassidy i Sundance Kid”. Rola ta została mu zaoferowana przez Paula Newmana w dowód wdzięczności za wyprodukowanie przez Lemmona filmu „Nieugięty Luke”. Decyzja ta pokazuje, że nawet wielkie gwiazdy dokonują trudnych wyborów dotyczących swoich ról.

Wręczenie honorowego Oscara Charliemu Chaplinowi

Podczas ceremonii wręczenia Oscarów w 1972 roku, to właśnie Jack Lemmon miał zaszczyt wręczyć honorową statuetkę legendzie kina niemego, Charliemu Chaplinowi. Było to moment kulminacyjny dla obu artystów i stanowiło symboliczne przekazanie dziedzictwa kina.

Wybrane filmy z dorobku Jacka Lemmona

• Mister Roberts (1955)
• Pół żartem, pół serio (1959)
• Garsoniera (1960)
• Dni wina i róż (1962)
• Nieugięty Luke (1967) – produkcja
• Dziwna para (1968)
• Kotch (1971) – reżyseria
• Ocalić tygrysa (1973)
• Chiński syndrom (1979)
• Zaginiony (1982)
• Dwaj zgryźliwi tetrycy (1993)

Jack Lemmon, dzięki swojej niezwykłej wszechstronności, talentowi komediowemu i dramatycznemu, a także charakterystycznej umiejętności wcielania się w postacie bliskie zwykłym ludziom, pozostawił trwały i niezatararty ślad w historii światowego kina. Jego bogata kariera, uhonorowana licznymi nagrodami, w tym dwoma Oscarami, jest dowodem na jego artystyczną wielkość i nieustający wpływ na kolejne pokolenia widzów i twórców.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Jack_Lemmon