Colin Firth: Biografie aktora, gwiazdy kina i laureata Oscara

2

Colin Firth, brytyjski aktor i producent filmowy, urodził się 10 września 1960 roku w Grayshott w hrabstwie Hampshire. Na styczeń 2026 roku będzie miał 65 lat. Jest on laureatem Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego, a jego imponująca kariera, rozpoczęta w 1983 roku, obejmuje wiele znaczących ról w kinie brytyjskim i światowym.

Kim jest Colin Firth? Podstawowe informacje

Colin Andrew Firth to postać powszechnie znana na całym świecie, której kariera aktorska trwa nieprzerwanie od 1983 roku. Urodzony 10 września 1960 roku w Grayshott w hrabstwie Hampshire, aktor w styczniu 2026 roku będzie obchodził swoje 65. urodziny. Jego dokonania zawodowe obejmują nie tylko role aktorskie, ale również produkcję filmową, a filmy z jego udziałem wygenerowały łącznie ponad 3 miliardy dolarów przychodu z 42 premier. W 2011 roku, za wybitne zasługi dla dramatu, Colin Firth został mianowany Komandorem Orderu Imperium Brytyjskiego (CBE), co jest jednym z najwyższych brytyjskich odznaczeń państwowych. Posiada on również podwójne obywatelstwo – brytyjskie i włoskie, co świadczy o jego silnych więziach z oboma krajami.

Swoje rzemiosło aktorskie doskonalił w renomowanych instytucjach. Jest absolwentem National Youth Theatre oraz Drama Centre London. W końcoworocznym przedstawieniu w Drama Centre London wcielił się w rolę Hamleta, co stanowiło ważny etap w jego edukacji artystycznej. Po powrocie do Anglii uczęszczał do Montgomery of Alamein Secondary School, gdzie, jak sam przyznaje, czuł się outsiderem i był ofiarą nękania. W odpowiedzi na te trudności, celowo przyjął lokalny akcent i udawał brak zainteresowania nauką, co świadczy o jego wczesnych zmaganiach z dostosowaniem się do środowiska szkolnego.

Rodzina i życie prywatne Colina Firtra

Dzieciństwo i podróże

Colin Firth pochodzi z rodziny o akademickim zapleczu. Jego matka, Shirley Jean, była wykładowczynią religioznawstwa porównawczego, a ojciec, David Norman Lewis Firth, pracował jako wykładowca historii oraz urzędnik ds. edukacji w rządzie Nigerii. Ze względu na pracę rodziców, Colin jako dziecko wielokrotnie podróżował. Spędził kilka lat w Nigerii, a w wieku 11 lat mieszkał w St. Louis w stanie Missouri. Ten okres w jego życiu opisywał jako „trudny czas”, co sugeruje wyzwania związane z częstymi zmianami miejsca zamieszkania i otoczenia w młodym wieku.

Dla całej rodziny ważne były również związki z Indiami. Oboje rodzice Colina urodzili się i spędzili część swojego dzieciństwa w Indiach. Jego dziadkowie prowadzili tam zagraniczną działalność misyjną jako duchowni. Te rodzinne korzenie i doświadczenia z różnych kultur z pewnością ukształtowały jego perspektywę na świat.

Relacje rodzinne i związki

Kariera aktorska Colina Firtra wiązała się również z jego życiem osobistym. W latach 1989–1994 był w związku z aktorką Meg Tilly. Następnie, w 1997 roku, poślubił Livię Giuggioli, z którą rozwiódł się w 2021 roku. Z tych relacji Colin Firth ma łącznie troje dzieci. Warto również wspomnieć o jego romansie na planie serialu „Duma i uprzedzenie” w 1995 roku, gdy nawiązał relację z partnerującą mu Jennifer Ehle. Informacja o ich związku wyszła na jaw dopiero po ich rozstaniu.

Małżeństwa i dzieci

Colin Firth ma troje dzieci z poprzednich związków. Jego relacja z aktorką Meg Tilly trwała od 1989 do 1994 roku. Po tym okresie, w 1997 roku, poślubił Livię Giuggioli. Ich małżeństwo zakończyło się rozwodem w 2021 roku. Informacje o imionach czy wieku dzieci nie są powszechnie dostępne, jednak ich obecność w życiu aktora jest istotnym elementem jego biografii.

Kariera zawodowa Colina Firtra

Debiut i wczesne role

Na wielkim ekranie Colin Firth zadebiutował w 1984 roku, wcielając się w rolę Tommy’ego Judda w filmie „Inny kraj” (Another Country). W tym projekcie wystąpił u boku Ruperta Everetta, co stanowiło jego pierwsze znaczące pojawienie się w kinie. Wcześniej, w 1986 roku, pojawił się w serialu „Lost Empires”, adaptacji powieści J.B. Priestleya, u boku sir Laurence’a Oliviera. Ten występ był ważnym krokiem w jego wczesnej karierze telewizyjnej.

Warto również wspomnieć o jego pracy fizycznej w National Theatre w Londynie, zanim osiągnął sukcesy jako aktor. Ta praca pozwoliła mu poznać teatr „od kuchni”. W 1987 roku, wraz z innymi wschodzącymi talentami, został zaliczony przez media do grupy „Brit Pack”, elitarnego grona młodych i zdolnych brytyjskich aktorów, obok takich nazwisk jak Tim Roth czy Paul McGann.

Przełomowa rola Pana Darcy’ego

Rok 1995 okazał się przełomowy dla kariery Colina Firtra. Rola Pana Darcy’ego w serialu BBC „Duma i uprzedzenie” przyniosła mu ogólnokrajową i międzynarodową sławę. Jego kreacja tego melancholijnego bohatera uczyniła z niego „bożyszcze kobiet”, a słynna scena w mokrej koszuli stała się jednym z najbardziej ikonicznych momentów w historii brytyjskiej telewizji. Paradoksalnie, przyjmując tę rolę, Firth nie znał wcześniej twórczości Jane Austen i musiał zostać namówiony do przyjęcia tej propozycji przez producentkę. Filmweb i Wikipedia często podkreślają znaczenie tej roli dla jego dalszej kariery.

Popularne serie filmowe: Bridget Jones i Mamma Mia!

Wizerunek Marka Darcy’ego, stworzony w „Dumie i uprzedzeniu”, został świadomie wykorzystany przez aktora w popularnej serii filmów o Bridget Jones. W latach 2001–2025 wcielał się w postać Marka Darcy’ego w popularnej serii filmów o Bridget Jones, co było świadomym zabiegiem mającym na celu sparodiowanie jego wcześniejszego wizerunku z adaptacji powieści Jane Austen. Kolejnym znaczącym sukcesem był debiut w gatunku musicalowym w filmie „Mamma Mia!” z 2008 roku. Mimo początkowego zdenerwowania, Firth zaśpiewał w nim utwór „Our Last Summer”, a sam film stał się najbardziej dochodową brytyjską produkcją wszech czasów.

Warto również wspomnieć o jego udziale w filmie „Mamma Mia! Here We Go Again”, który kontynuował sukces pierwszej części. W późniejszych latach Firth powrócił do roli Marka Darcy’ego w „Bridget Jones 3”, utrwalając swój status w tej uwielbianej serii.

Sukcesy w dramatach historycznych i kinie akcji

Największe uznanie krytyków przyniosła Colinowi Firthowi rola króla Jerzego VI w dramacie historycznym „Jak zostać królem” (The King’s Speech) z 2010 roku. Za tę kreację jąkającego się monarchy, aktor zdobył Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego. Oprócz tej prestiżowej statuetki, jego występ został uhonorowany Złotym Globem, nagrodą BAFTA oraz nagrodą Gildii Aktorów Ekranowych (SAG). Te wyróżnienia potwierdziły jego status jako jednego z najwybitniejszych aktorów swojego pokolenia.

Firth udowodnił również swoją wszechstronność w kinie gatunkowym, wcielając się w rolę tajnego agenta Harry’ego Harta w filmie „Kingsman: Tajne służby” (Kingsman: The Secret Service) w 2014 roku. Do tej roli powrócił w sequelu z 2017 roku, pokazując swoje umiejętności w filmach akcji. Wystąpił również w znaczących produkcjach o tematyce historycznej i wojennej, takich jak „Angielski pacjent” (1996), „1917” (2019) oraz „Operacja Mincemeat” (2021). Inne filmy z jego udziałem, które zasługują na uwagę, to „Valmont”, „Samotny mężczyzna” (A Single Man), „Dziewczyna z perłą” (Girl with a Pearl Earring) oraz „Kursk”.

Kariera producencka

W 2012 roku Colin Firth rozszerzył swoją działalność zawodową, zakładając firmę produkcyjną Raindog Films. Pod jej szyldem wyprodukował kilka docenionych przez krytyków filmów, w tym „Niewidzialny wróg” (2015) oraz „Loving” (2016). Ta inicjatywa pokazuje jego zaangażowanie w rozwój przemysłu filmowego nie tylko jako aktora, ale także jako twórcy.

Najważniejsze nagrody i osiągnięcia Colina Firtra

Nagrody za „Jak zostać królem”

Rola króla Jerzego VI w dramacie historycznym „Jak zostać królem” (2010) przyniosła Colinowi Firthowi największe uznanie krytyków i liczne nagrody. Za tę poruszającą kreację jąkającego się monarchy, aktor zdobył Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego. Oprócz tej prestiżowej statuetki, jego występ został uhonorowany Złotym Globem, nagrodą BAFTA oraz nagrodą Gildii Aktorów Ekranowych (SAG). Te wyróżnienia potwierdziły jego status jako jednego z najwybitniejszych aktorów swojego pokolenia.

Sukcesy za „Samotnego mężczyznę”

Wcześniej, w 2009 roku, Colin Firth otrzymał Puchar Volpiego dla najlepszego aktora na Festiwalu Filmowym w Wenecji za rolę pogrążonego w żałobie profesora w filmie „Samotny mężczyzna” (A Single Man) w reżyserii Toma Forda. Było to jego pierwsze znaczące wyróżnienie na arenie międzynarodowej w tamtym okresie, a także jego pierwsza nagroda BAFTA, co zapowiadało kolejne sukcesy. Rola ta u projektanta mody Toma Forda zdefiniowała jego wizerunek jako ikony elegancji.

Nominacje do nagrody Emmy

Colin Firth był dwukrotnie nominowany do prestiżowej nagrody Primetime Emmy. Pierwsza nominacja miała miejsce w 2001 roku za rolę nazisty Wilhelma Stuckarta w filmie telewizyjnym „Ostateczne rozwiązanie” (Conspiracy). Druga nominacja przyszła w 2022 roku za rolę Michaela Petersona w serialu „Schody” (The Staircase). Te nominacje świadczą o jego uznaniu również w świecie produkcji telewizyjnych.

Wpływ społeczny

W 2011 roku Colin Firth znalazł się na prestiżowej liście „Time 100”, która prezentuje sto najbardziej wpływowych osób na świecie według magazynu Time. To wyróżnienie podkreśla nie tylko jego znaczenie w świecie filmu, ale także jego wpływ na szersze kręgi społeczne i kulturowe. Jego działalność filantropijna i aktywizm również przyczyniły się do jego uznania jako osoby publicznej.

Filantropia, aktywizm i osobowość Colina Firtra

Prawa ludności rdzennej

Colin Firth jest aktywnym członkiem organizacji Survival International, której celem jest ochrona praw ludów tubylczych na całym świecie. Od lat prowadzi kampanie na rzecz tych społeczności, wykorzystując swoją rozpoznawalność do nagłaśniania ich problemów i wspierania ich walki o przetrwanie i godność. Jego zaangażowanie w tę sprawę jest wyrazem jego głębokiego poczucia sprawiedliwości społecznej.

Wsparcie dla uchodźców i działalność ekologiczna

Aktor angażuje się również w działania na rzecz osób ubiegających się o azyl i walczy o prawa uchodźców. Aktywnie wykorzystuje swoją platformę do podnoszenia świadomości na temat ich trudnej sytuacji. Ponadto, Firth jest znanym aktywistą na rzecz ochrony środowiska, wspierając inicjatywy mające na celu walkę ze zmianami klimatycznymi. Jego troska o planetę i prawa człowieka jest integralną częścią jego publicznego wizerunku.

Wkład w naukę i działalność wydawnicza

Colin Firth wykazał się nietypowym zaangażowaniem intelektualnym, zlecając i współtworząc artykuł naukowy dotyczący różnic w strukturze mózgu u osób o różnych orientacjach politycznych. To dowodzi jego zainteresowania nauką i chęci zgłębiania złożonych zagadnień. Jest również współedytorem książki „We Are One: A Celebration of Tribal Peoples”, co dodatkowo podkreśla jego pasję do kwestii społecznych i literackich.

Firth płynnie mówi po włosku, co pomogło mu w uzyskaniu obywatelstwa tego kraju, podkreślając jego silne więzi z Włochami. Jego wszechstronność językowa i kulturowa jest kolejnym dowodem jego otwartości i globalnego podejścia.

Inne role i projekty Colina Firtra

Wczesne role telewizyjne i teatralne

Zanim Colin Firth zdobył międzynarodową sławę, jego kariera rozwijała się poprzez różnorodne projekty. W 1986 roku wystąpił u boku sir Laurence’a Oliviera w serialu „Lost Empires”, będącym adaptacją powieści J.B. Priestleya. Był to ważny krok w jego wczesnej karierze telewizyjnej. Przed rozpoczęciem kariery aktorskiej, pracował również w dziale garderoby National Theatre w Londynie, co dało mu unikalny wgląd w funkcjonowanie teatru od zaplecza.

Technologia Performance Capture i role w dramatach wojennych

W 2009 roku Colin Firth użyczył swojego wizerunku i głosu w animowanej adaptacji „Opowieści wigilijnej”, wcielając się w rolę Freda, optymistycznego siostrzeńca Scrooge’a, wykorzystując technologię Performance Capture. Wystąpił także w znaczących produkcjach o tematyce historycznej i wojennej, takich jak „Angielski pacjent” (1996), który przyniósł mu nominację do nagrody BAFTA, oraz późniejsze filmy „1917” (2019) i „Operacja Mincemeat” (2021). Jego udział w tych filmach podkreśla jego zdolność do wcielania się w różnorodne i wymagające role.

Wśród innych znaczących ról można wymienić te z filmów takich jak „Valmont”, „Samotny mężczyzna”, „Dziewczyna z perłą”, „Zakochany Szekspir”, „The Importance of Being Earnest”, „Pogoni za rozumem”, „Miesiąc na wsi” (Month in the Country), „Apartament Zero”, „Niebezpieczne związki” (Dangerous Liaisons), „Kręgu przyjaciół” (Circle of Friends), „Tysiąc akrów” (A Thousand Acres), „Donovan Quick”, „Czego pragnie dziewczyna” (What a Girl Wants), „Poszukiwaniu prawdy” (Where the Truth Lies), „Red Nose Day Actually” oraz „Młody Sherlock” (Young Sherlock Holmes). Jak widać, jego filmografia jest bogata i zróżnicowana.

Kontrowersje i skandale

Konflikt z Rupertem Everettem

Na początku swojej kariery, podczas pracy nad filmem „Inny kraj” (Another Country), Colin Firth wdał się w długoletni publiczny spór z aktorem Rupertem Everettem. Chociaż szczegóły tego konfliktu nie są podane, fakt ten pokazuje, że nawet w początkowej fazie kariery, jego życie zawodowe bywało burzliwe. Po latach jednak spór został ostatecznie zażegnany, co świadczy o dojrzałości i umiejętności rozwiązywania problemów.

Kontrowersje wokół „Tumbledown”

Film telewizyjny „Tumbledown” z 1988 roku, w którym Colin Firth zagrał sparaliżowanego żołnierza z wojny o Falklandy, wywołał znaczące kontrowersje. Produkcja była krytykowana przez polityków, co świadczy o jej potencjalnie drażliwym charakterze i wpływie na debatę publiczną. Pomimo kontrowersji, rola ta była kolejnym dowodem jego umiejętności aktorskich i gotowości do podejmowania trudnych tematów.

Ciekawostki o Colinie Firthcie

• Prawdziwe imię: Colin Andrew Firth.
• Data urodzenia: 10 września 1960 roku.
• Miejsce urodzenia: Grayshott, hrabstwo Hampshire w Anglii.
• Obywatelstwo: Brytyjskie i włoskie.
• Wykształcenie aktorskie: National Youth Theatre, Drama Centre London.
• Tytuł szlachecki: Komandor Orderu Imperium Brytyjskiego (CBE) od 2011 roku.
• Rodzice: Shirley Jean (wykładowczyni religioznawstwa) i David Norman Lewis Firth (wykładowca historii).
• Dzieciństwo: Spędził kilka lat w Nigerii, mieszkał też w St. Louis w Missouri.
• Wczesna praca: Pracował w dziale garderoby National Theatre.
• Grupa medialna: Zaliczany do „Brit Pack” w 1987 roku.
• Znajomość twórczości Austen: Nie znał jej dzieł przed rolą Pana Darcy’ego.
• Języki: Płynnie mówi po włosku.
• Rodzeństwo: Siostra Kate (aktorka, trenerka głosu) i brat Jonathan (aktor).

Warto wiedzieć: Słynna scena w mokrej koszuli z serialu „Duma i uprzedzenie” (1995) stała się jednym z najbardziej ikonicznych momentów w historii brytyjskiej telewizji, cementując status Colina Firtra jako symbolu romantycznego bohatera.

Colin Firth, dzięki wszechstronnemu talentowi aktorskiemu i silnemu zaangażowaniu społecznemu, wypracował sobie pozycję jednego z najbardziej cenionych brytyjskich aktorów swojego pokolenia. Jego kariera, od przełomowej roli w „Dumie i uprzedzeniu” po zdobycie Oscara za „Jak zostać królem”, dowodzi jego niezwykłej umiejętności wcielania się w różnorodne postacie i pozostawia trwały ślad w historii kina.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Colin_Firth