Cecil Rhodes (Cecil John Rhodes): Życiorys i dziedzictwo polityka

3

Cecil John Rhodes, urodzony 5 lipca 1853 roku, był brytyjskim przedsiębiorcą, górnikiem i politykiem, który znacząco ukształtował Afrykę Południową na przełomie XIX i XX wieku. W chwili śmierci w 1902 roku miał 48 lat. Jego życie, naznaczone niebywałą ambicją, budowaniem fortuny i realizacją imperialnych wizji, wywarło trwały wpływ na politykę i gospodarkę regionu, nie obyło się jednak bez licznych kontrowersji. Rhodes był postacią złożoną, której dziedzictwo do dziś budzi dyskusje, odzwierciedlając zarówno jego geniusz biznesowy, jak i kontrowersyjne aspekty jego działań.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na marzec 2024 roku Cecil John Rhodes miałby 171 lat.
• Żona/Mąż: Nie był żonaty.
• Dzieci: Nie miał dzieci.
• Zawód: Przedsiębiorca, górnik, polityk.
• Główne osiągnięcie: Stworzenie monopolu na światowym rynku diamentów poprzez De Beers Consolidated Mines oraz wpływ na kształtowanie polityczne i gospodarcze Afryki Południowej.

Podstawowe informacje o Cecilu Rhodesie

Cecil John Rhodes przyszedł na świat 5 lipca 1853 roku w Netteswell House w Bishop’s Stortford, w hrabstwie Hertfordshire w Anglii. Swoje życie zakończył przedwcześnie, w wieku zaledwie 48 lat, 26 marca 1902 roku, w uzdrowisku Muizenberg w Kolonii Przylądkowej, dzisiejszej Republice Południowej Afryki. Bezpośrednią przyczyną śmierci były przewlekłe problemy kardiologiczne. Zgodnie z jego wolą, został pochowany w Malindidzimu, w malowniczym Parku Narodowym Matobo, w dzisiejszym Zimbabwe, miejscu, które sam wybrał ze względu na jego majestatyczny charakter. Choć jego formalna edukacja była przerywana, Rhodes ukończył Oriel College na Uniwersytecie Oksfordzkim, gdzie studiował prawo. Te przerwy wynikały głównie z jego częstych wyjazdów do Afryki, podyktowanych zarówno troską o zdrowie, jak i rosnącymi ambicjami biznesowymi.

Rodzina i życie prywatne Cecila Rhodesa

Cecil John Rhodes był synem wielebnego Francisa Williama Rhodesa, duchownego Kościoła Anglii, znanego ze swoich zwięzłych kazań. Jego matką była Louisa Peacock, pochodząca z zamożnej rodziny bankierów z Lincolnshire. Cecil był czwartym synem i szóstym dzieckiem w licznej rodzinie. W jego młodości kluczową rolę odegrała ciotka i matka chrzestna, Sophia Peacock, która wspierała jego pierwsze kroki w Afryce, finansując jego podróże i udzielając pożyczki na start w Durbanie w 1870 roku. Relacje Cecila z ojcem były naznaczone dystansem; Francis William Rhodes kwestionował marzenia syna, zachęcając do bardziej pragmatycznego podejścia do życia.

Kariera polityczna i działalność państwowa

Cecil Rhodes wywarł znaczący wpływ na politykę Kolonii Przylądkowej. Już w wieku 27 lat, w 1881 roku, zasiadł w Parlamencie Przylądkowym, reprezentując okręg Barkly West. Jego kariera polityczna nabrała tempa, a od 17 lipca 1890 roku do 12 stycznia 1896 roku pełnił funkcję 7. premiera Kolonii Przylądkowej, służąc pod panowaniem królowej Wiktorii. Jako premier wprowadził kontrowersyjne ustawy, takie jak Glen Grey Act, mający na celu wywłaszczanie rdzennych Afrykanów z ziemi, oraz Franchise and Ballot Act, który znacząco podniósł wymogi majątkowe dla wyborców. Jego działalność ustawodawcza była wyraźnie skierowana przeciwko czarnoskórej ludności. Polityczna kariera Rhodesa zakończyła się nagle w 1896 roku, po tym jak został zmuszony do dymisji w następstwie katastrofalnego rajdu Jamesona – nieautoryzowanego ataku na Transwal, rządzony przez Paula Krugera. Mimo upadku politycznego, Rhodes pozostał gorącym zwolennikiem ekspansji Imperium Brytyjskiego. Jednym z jego najbardziej ambitnych projektów była wizja „Cape to Cairo Red Line”, czyli budowy linii kolejowej łączącej Kapsztad z Kairem, mającej na celu konsolidację brytyjskich wpływów na całym kontynencie.

Majątek i działalność finansowa

Cecil Rhodes zgromadził ogromny majątek, który umożliwił mu realizację jego śmiałych wizji. W marcu 1888 roku, dzięki finansowaniu od Rothschild & Co, założył De Beers Consolidated Mines. Poprzez konsolidację wielu mniejszych kopalni diamentów w Kimberley, stworzył potężny monopol. Do 1890 roku, dzięki strategicznemu partnerstwu z londyńskim Diamond Syndicate, Rhodes kontrolował niemal 100% światowego rynku diamentów, co czyniło go jednym z najbogatszych ludzi swoich czasów. Był również założycielem British South Africa Company, kompanii handlowej, która otrzymała królewski przywilej (charter) na eksploatację terytoriów na północ od Transwalu. Działalność tej kompanii doprowadziła do powstania terytorium nazwanego później jego imieniem – Rodezji. Poza przemysłem wydobywczym, Rhodes inwestował również w rolnictwo. W 1892 roku, po epidemii filoksery w winnicach, sfinansował Pioneer Fruit Growing Company, kładąc tym samym fundamenty pod nowoczesny przemysł eksportu owoców w Afryce Południowej.

Filantropia i dziedzictwo

Dziedzictwo Cecila Rhodesa obejmuje nie tylko jego działalność biznesową i polityczną, ale również filantropijne inicjatywy. W swoim testamencie ufundował Rhodes Scholarship na Uniwersytecie Oksfordzkim, które do dziś jest najstarszym na świecie międzynarodowym stypendium dla absolwentów. Jego podziw dla oksfordzkiego systemu tutorskiego był tak wielki, że uważał absolwentów tej uczelni za predestynowanych do zajmowania najwyższych stanowisk na świecie. Podczas studiów, Rhodes był pod ogromnym wpływem wykładów Johna Ruskina, który głosił ideę, że Brytyjczycy mają obowiązek rządzić światem jako „niosący światło cywilizacji”. Ta filozofia silnie wpłynęła na jego późniejsze działania i imperialne ambicje.

Kontrowersje i skandale związane z Cecilem Rhodesem

Postać Cecila Rhodesa budzi liczne kontrowersje i jest obiektem gorących debat. Jego postać stała się centralnym punktem współczesnych protestów antyrasistowskich, co doprowadziło do usuwania jego pomników ze względu na jego kolonialną i rasistowską przeszłość. Krytycy wytykają mu również promowanie fałszywych teorii historycznych, jakoby wielkie afrykańskie zabytki archeologiczne, takie jak Wielkie Zimbabwe, zostały zbudowane przez cywilizacje europejskie. Pod koniec życia, Rhodes był uwikłany w skandal związany z polsko-rosyjską księżną Katarzyną Radziwiłł. Kobieta twierdziła, że są zaręczeni i fałszowała weksle na jego nazwisko, co stanowiło jedno z ostatnich, głośnych wydarzeń w jego burzliwym życiu.

Zdrowie Cecila Rhodesa

Stan zdrowia Cecila Rhodesa był problematyczny od wczesnej młodości. Już w wieku 19 lat, w lipcu 1872 roku, przeszedł pierwszy atak serca, który wyłączył go z pracy w kopalniach na osiem miesięcy. Problemy kardiologiczne towarzyszyły mu przez całe życie, przyczyniając się ostatecznie do jego przedwczesnej śmierci. Początki jego pobytu w Afryce również związane były z troską o zdrowie. Jako szesnastolatek, w 1870 roku, został wysłany przez rodzinę do Natalu, ponieważ lekarze podejrzewali u niego gruźlicę i wierzyli, że suchy klimat Afryki uratuje mu życie. Ten wyjazd okazał się kluczowy dla jego przyszłej kariery i losów Afryki Południowej.

Ciekawostki z życia Cecila Rhodesa

Cecil Rhodes prowadził życie pełne nietypowych aktywności i ambicji wykraczających poza konwencjonalne ramy. W czerwcu 1877 roku został wolnomularzem w Apollo University Lodge w Oksfordzie. Chociaż uważał ich rytuały za błahe, pozostał członkiem masonerii aż do śmierci, co może świadczyć o jego zainteresowaniu tajnymi stowarzyszeniami i ich wpływem. Jego największym marzeniem było założenie tajnego stowarzyszenia, które miałoby na celu szerzenie brytyjskich wpływów na całym świecie i ostateczne odzyskanie Stanów Zjednoczonych dla Imperium Brytyjskiego. Ta wizja pokazuje skalę jego imperialnych ambicji. Na jego cześć została nazwana nazwa państwa – terytorium Rodezji (dzisiejsze Zimbabwe i Zambia) zostało oficjalnie nazwane na jego cześć przez British South Africa Company w 1895 roku, co jest trwałym świadectwem jego wpływu na historię regionu.

Chronologia życia i kariery Cecila Rhodesa

• 1853: Urodziny Cecila Johna Rhodesa w Bishop’s Stortford, Anglia.
• 1870: Wysłany do Natalu (Afryka Południowa) z powodu problemów zdrowotnych.
• 1872: Pierwszy atak serca w wieku 19 lat.
• 1877: Zostaje wolnomularzem w Apollo University Lodge w Oksfordzie.
• 1881: Wchodzi do Parlamentu Przylądkowego.
• 1888: Zakłada De Beers Consolidated Mines.
• 1890: Zostaje premierem Kolonii Przylądkowej.
• 1892: Finansuje Pioneer Fruit Growing Company.
• 1895: Terytorium Rodezji nazwane na jego cześć.
• 1896: Dymisja ze stanowiska premiera po rajdzie Jamesona.
• 1902: Śmierć w wieku 48 lat w Muizenberg, Kolonia Przylądkowa.

Kluczowe przedsięwzięcia i inicjatywy

• De Beers Consolidated Mines: Stworzenie monopolu na światowym rynku diamentów.
• British South Africa Company: Ekspansja brytyjskich wpływów na terytoria na północ od Transwalu.
• Projekt „Cape to Cairo Red Line”: Wizja budowy linii kolejowej łączącej Kapsztad z Kairem.
• Pioneer Fruit Growing Company: Rozwój przemysłu eksportu owoców w Afryce Południowej.
• Rhodes Scholarship: Ufundowanie prestiżowego międzynarodowego stypendium na Uniwersytecie Oksfordzkim.

Warto wiedzieć: Cecil Rhodes był synem wielebnego Francisa Williama Rhodesa i Louisy Peacock. Pomimo chłodnych relacji z ojcem, jego losy ukształtowały się pod wpływem ciotki Sophii, która wspierała jego pierwsze kroki w Afryce.

Najważniejsze ustawy wprowadzone za premierostwa Cecila Rhodesa

Warto wiedzieć: Wizja Cecila Rhodesa zakładała rozszerzenie brytyjskich wpływów na całym świecie, a nawet odzyskanie Stanów Zjednoczonych dla Imperium Brytyjskiego poprzez tajne stowarzyszenie.

Cecil John Rhodes pozostaje postacią o ogromnym znaczeniu historycznym, której działania nieodwracalnie wpłynęły na losy Afryki Południowej. Jego determinacja w budowaniu imperium biznesowego i politycznego, połączona z wizjonerstwem, zaowocowała stworzeniem potężnych monopoli i kolonii, które wniosły znaczący wkład w rozwój regionu, ale jednocześnie naznaczone były kontrowersyjnymi działaniami i imperialnymi ambicjami. Jego spuścizna, obejmująca filantropijne przedsięwzięcia takie jak Rhodes Scholarship, wciąż inspiruje nowe pokolenia, jednakże jego dziedzictwo jest nieodłącznie związane z dyskusjami na temat kolonializmu i jego wpływu na współczesny świat.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Cecil_Rhodes