Andrew Carnegie, szkocko-amerykański przemysłowiec i filantrop, urodził się 25 listopada 1835 roku w Dunfermline w Szkocji, a zmarł 11 sierpnia 1919 roku w Lenox w stanie Massachusetts. Na [sierpień 2024] roku ma 188 lat. Był żonaty z Louise Whitfield, z którą miał jedną córkę, Margaret Carnegie Miller. Carnegie zapisał się w historii jako jeden z najbogatszych ludzi swojej epoki, który przewodził ekspansji przemysłu stalowego w Stanach Zjednoczonych pod koniec XIX wieku. Po latach budowania stalowego imperium, stał się gorącym orędownikiem „Ewangelii Bogactwa”, przeznaczając znaczną część swojego majątku na cele społeczne, w tym budowę tysięcy bibliotek publicznych na całym świecie.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na [sierpień 2024] roku ma 188 lat.
- Żona/Mąż: Louise Whitfield
- Dzieci: Margaret Carnegie Miller
- Zawód: Przemysłowiec, filantrop
- Główne osiągnięcie: Przewodzenie ekspansji przemysłu stalowego w USA i rozbudowa sieci bibliotek publicznych na świecie.
Podstawowe Informacje o Andrew Carnegie
Andrew Carnegie urodził się 25 listopada 1835 roku w Dunfermline w Szkocji, w skromnych warunkach, w domu tkacza. Ten skromny początek kontrastuje z jego późniejszym statusem szkocko-amerykańskiego przemysłowca, który stał się jednym z najbogatszych Amerykanów w historii. Jako pionier ekspansji przemysłu stalowego pod koniec XIX wieku, jego życie było świadectwem niezwykłego wzrostu i wpływu. Po śmierci 11 sierpnia 1919 roku, Andrew Carnegie został pochowany na cmentarzu Sleepy Hollow w miejscowości Sleepy Hollow w stanie Nowy Jork.
Rodzina i Życie Prywatne Andrew Carnegie
Pochodzący z rodziny tkaczy, Andrew Carnegie miał głębokie więzi rodzinne. Jego ojciec, William Carnegie, początkowo prowadził dobrze prosperujący biznes, lecz w trudnych czasach głodu, matka Andrew, Margaret Morrison Carnegie, stała się główną żywicielką rodziny. Ogromny wpływ na młodego Andrew miał jego wuj ze strony matki, George Lauder Sr., który zaszczepił w nim miłość do literatury i zapoznał z historiami szkockich bohaterów. Andrew wspierał również swojego młodszego brata Thomasa, zatrudniając go jako swojego osobistego sekretarza i operatora telegrafu. W 1887 roku, w wieku 51 lat, Carnegie ożenił się z Louise Whitfield. Para miała jedną córkę, Margaret Carnegie Miller, którą Andrew nazwał na cześć swojej matki. Kluczowym momentem w życiu młodego Andrew była emigracja do Stanów Zjednoczonych w 1848 roku, gdy miał zaledwie 12 lat, wraz z rodziną do Allegheny w Pensylwanii, w poszukiwaniu lepszych możliwości po upadku biznesu ojca.
Kariera Zawodowa i Przemysłowa Andrew Carnegie
Droga zawodowa Andrew Carnegie była naznaczona niezwykłą pracowitością i przedsiębiorczością. Po przybyciu do Stanów Zjednoczonych w 1848 roku, jego pierwsza praca w fabryce bawełny była niezwykle ciężka i przynosiła niskie zarobki. Prawdziwy przełom nastąpił w 1849 roku, gdy został gońcem telegraficznym. Dzięki pracowitości nauczył się rozpoznawać sygnały telegraficzne „na ucho”, co pozwoliło mu na szybki awans na stanowisko operatora. W 1853 roku Thomas A. Scott dostrzegł jego potencjał i zatrudnił go w Pennsylvania Railroad, gdzie Carnegie piął się po szczeblach kariery, a w wieku 24 lat objął stanowisko superintendenta Dywizji Zachodniej. Lata 1875–1900 to okres budowy jego stalowego imperium. W Pittsburghu Carnegie Steel Company stała się potęgą dzięki nowoczesnym metodom produkcji i innowacyjnemu zarządzaniu kosztami. Kulminacją jego kariery przemysłowej była sprzedaż firmy w 1901 roku bankierowi J.P. Morganowi za astronomiczną kwotę 303 450 000 dolarów, co uczyniło go najbogatszym człowiekiem świata.
Etapy rozwoju zawodowego Andrew Carnegie
- 1848: Praca w fabryce bawełny jako „bobbin boy”.
- 1849: Goniec telegraficzny, awans na operatora dzięki nauce rozpoznawania sygnałów „na ucho”.
- 1853: Sekretarz i operator w Pennsylvania Railroad, zatrudniony przez Thomasa A. Scotta.
- W wieku 24 lat: Superintendent Dywizji Zachodniej w Pennsylvania Railroad.
- 1875–1900: Budowa potęgi Carnegie Steel Company w Pittsburghu.
- 1901: Sprzedaż Carnegie Steel Company J.P. Morganowi za 303 450 000 dolarów.
Majątek i Finanse Andrew Carnegie
Droga Andrew Carnegie do fortuny była naznaczona strategicznymi inwestycjami i niezwykłym rozwojem finansowym. Już w 1855 roku, w wieku zaledwie 20 lat, Andrew dokonał swojej pierwszej znaczącej inwestycji, przeznaczając 500 dolarów na akcje Adams Express Company, co zostało sfinansowane przez jego matkę. Jedną z jego najbardziej udanych wczesnych inwestycji był zakup udziałów w firmie wagonów sypialnych Theodore’a Tuttle Woodruffa. Skala bogactwa osiągniętego przez Carnegiego była zdumiewająca; po sprzedaży Carnegie Steel w 1901 roku, w ciągu ostatnich 18 lat życia rozdał około 350 milionów dolarów, realizując swoje filantropijne wizje.
Kluczowe inwestycje i skala bogactwa
- Pierwsza inwestycja (1855): 500 dolarów w Adams Express Company.
- Inwestycja w wagony sypialne: Udziały w firmie Theodore’a Tuttle Woodruffa.
- Suma rozdanego majątku: Około 350 milionów dolarów w ciągu ostatnich 18 lat życia.
Filantropia i Filozofia Andrew Carnegie
Andrew Carnegie był wizjonerem filantropii, którego filozofia życia została zawarta w jego dziełach. W 1889 roku napisał artykuł „The Gospel of Wealth”, w którym głosił, że bogaci mają moralny obowiązek rozdawać swój majątek na cele społeczne. Jego słynny cytat: „człowiek, który umiera bogaty, umiera w hańbie” doskonale podsumowuje jego przekonania. Carnegie aktywnie popierał progresywne opodatkowanie i podatki od spadków. Jednym z jego najbardziej namacalnych wkładów była budowa bibliotek; sfinansował powstanie około 3000 bibliotek publicznych na całym świecie, co było wyrazem jego wdzięczności dla pułkownika Jamesa Andersona. Carnegie wspierał również edukację i naukę, zakładając Carnegie Mellon University w Pittsburghu oraz Carnegie Institution for Science w Waszyngtonie. Był również orędownikiem pokoju światowego, finansując budowę Pałacu Pokoju w Hadze i zakładając Carnegie Endowment for International Peace. Jego wkład w kulturę objawia się w fundacji Carnegie Hall w Nowym Jorku.
Kluczowe inicjatywy filantropijne Andrew Carnegie
- „The Gospel of Wealth” (1889): Głoszenie moralnego obowiązku bogatych do dzielenia się majątkiem.
- Budowa bibliotek: Sfinansowanie około 3000 bibliotek publicznych na całym świecie.
- Carnegie Mellon University: Założony w Pittsburghu.
- Carnegie Institution for Science: Instytucja badawcza w Waszyngtonie.
- Carnegie Trust for the Universities of Scotland: Wsparcie dla szkockiego szkolnictwa wyższego.
- Pałac Pokoju w Hadze: Sfinansowanie budowy międzynarodowego centrum pokojowego.
- Carnegie Endowment for International Peace: Organizacja powołana do promowania dyplomacji.
- Carnegie Hall w Nowym Jorku: Ufundowanie prestiżowej sali koncertowej.
Kontrowersje i Skandale z Życia Andrew Carnegie
Mimo licznych osiągnięć, życie Andrew Carnegie nie było pozbawione kontrowersji. Najczarniejszą z nich był strajk w Homestead w 1892 roku, gdzie doszło do krwawego starcia między strajkującymi pracownikami a agentami Pinkertona, w wyniku którego zginęło 10 osób. Choć Carnegie przebywał wtedy w Szkocji, jego reputacja ucierpiała. Innym wydarzeniem była powódź w Johnstown w 1889 roku; pęknięcie źle utrzymanej tamy należącej do klubu, którego członkiem był Carnegie, spowodowało katastrofalną powódź, w której zginęło ponad 2200 osób. Carnegie osobiście przekazał fundusze na odbudowę biblioteki w Johnstown.
Ważne wydarzenia budzące kontrowersje
- Strajk w Homestead (1892): Krwawe starcie z agentami Pinkertona, śmierć 10 osób.
- Powódź w Johnstown (1889): Pęknięcie tamy z ponad 2200 ofiarami.
Ciekawostki z Życia Andrew Carnegie
Życie Andrew Carnegie obfitowało w fascynujące anegdoty. Przed wyjazdem do Ameryki, Andrew tylko raz opuścił rodzinne Dunfermline – była to wycieczka do Edynburga, aby zobaczyć królową Wiktorię. Jako superintendent kolei, Carnegie wykazał się pionierskimi decyzjami kadrowymi, zatrudniając swoją kuzynkę, Marię Hogan, która stała się pierwszą kobietą-operatorem telegrafu w historii USA. Mimo braku formalnego wyższego wykształcenia, Carnegie był uznawany za uczonego i utrzymywał bliskie relacje z intelektualistami swojej epoki.
Niewielu znane fakty
- Pierwsza podróż: Jedyna podróż poza rodzinne Dunfermline przed emigracją to wycieczka do Edynburga, aby zobaczyć królową Wiktorię.
- Pierwsza kobieta-operator telegrafu: Zatrudnienie przez Carnegiego jego kuzynki, Marii Hogan.
- Samokształcenie: Bliskie relacje z intelektualistami, np. Herbertem Spencerem.
Andrew Carnegie, jako jeden z najbogatszych ludzi świata, miał znaczący wpływ na rozwój przemysłu stalowego w Stanach Zjednoczonych i aktywnie kształtował krajobraz filantropii XX wieku, pozostawiając trwały ślad w postaci licznych instytucji i dzieł. Jego życie jest przykładem niezwykłej drogi od skromnych początków do globalnego wpływu, z silnym naciskiem na odpowiedzialność społeczną bogactwa.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Kim był Andrew Carnegie?
Andrew Carnegie był szkocko-amerykańskim przemysłowcem i filantropem, który zdominował amerykański przemysł stalowy. Jest uważany za jednego z najbogatszych Amerykanów w historii.
Co wynalazł Andrew Carnegie?
Andrew Carnegie nie wynalazł żadnego konkretnego produktu. Jego geniusz polegał na rewolucjonizowaniu metod produkcji stali i organizacji przemysłu, co znacząco obniżyło koszty i zwiększyło wydajność.
Co stało się z majątkiem Carnegie?
Większość majątku Andrew Carnegie została przeznaczona na cele filantropijne. Sfinansował budowę tysięcy bibliotek publicznych, uczelni, instytucji kulturalnych i fundacji, które działają do dziś.
Jaką religię wyznawał Andrew Carnegie?
Andrew Carnegie wychował się w rodzinie prezbiteriańskiej, ale z czasem stał się sceptykiem religijnym. Podkreślał znaczenie moralności i etyki, często odwołując się do zasad humanitaryzmu i racjonalizmu.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Andrew_Carnegie
