Alechin: Aleksander Alechin, czwarty mistrz świata w szachach

2

Aleksander Alechin, urodzony 31 października 1892 roku w Moskwie, to postać legendarna w świecie szachów. Jako jedyny mistrz świata w historii, który zmarł, dzierżąc ten tytuł, pozostawił po sobie niezwykłe dziedzictwo. Jego życie, naznaczone rewolucją, emigracją i dwukrotnym zdobyciem najwyższego szachowego lauru, stanowi fascynujący materiał do analizy. Na rok 2024 Aleksander Alechin miałby 132 lata. W swoim życiu był dwukrotnie żonaty: pierwszą żoną była Annelise Rüegg, a drugą Grace Wishaar. Choć nie miał dzieci, jego wpływ na rozwój szachów jest nieoceniony, a jego agresywny i kombinacyjny styl gry do dziś inspiruje.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 132 lata (na rok 2024)
• Żona/Mąż: Annelise Rüegg, Grace Wishaar
• Dzieci: Brak
• Zawód: Szachista, Mistrz Świata, Prawnik
• Główne osiągnięcie: Zdobycie tytułu Mistrza Świata w szachach w 1927 i 1937 roku.

Podstawowe informacje o Aleksandrze Alechinie

Data i miejsce urodzenia

Aleksander Aleksandrowicz Alechin, powszechnie znany jako Aleksander Alechin, przyszedł na świat 31 października 1892 roku w Moskwie, w ówczesnym Imperium Rosyjskim. Okres jego narodzin przypadał na czas, gdy szachy cieszyły się rosnącą popularnością wśród rosyjskiej elity.

Pochodzenie i status społeczny

Alechin wywodził się z zamożnej rodziny ziemiańskiej, co zapewniło mu doskonałe warunki rozwoju. Jego ojciec, Aleksander Iwanowicz Alechin, pełnił funkcję radcy stanu, a matka, Anisja Iwanowna Alechina, była córką bogatego przemysłowca. Takie pochodzenie otworzyło przed młodym Aleksandrem wiele możliwości, jednak jego pasja do szachów szybko zdominowała inne ścieżki kariery.

Obywatelstwo i emigracja

Choć urodził się jako Rosjanin, burzliwe czasy rewolucji październikowej i wojny domowej zmusiły go do opuszczenia ojczyzny. W 1921 roku Aleksander Alechin wyemigrował z Rosji Radzieckiej do Francji, która stała się jego nowym domem. Od 1925 roku zaczął reprezentować Francję na arenie międzynarodowej, a w 1925 roku uzyskał francuskie obywatelstwo. Choć jego korzenie były rosyjskie, przez znaczną część kariery był kojarzony z francuskimi barwami.

Wykształcenie

Aleksander Alechin posiadał wszechstronne wykształcenie. Po przeprowadzce do Petersburga w 1911 roku, wstąpił do Cesarskiej Szkoły Prawa dla Szlachty. W latach 20. XX wieku kontynuował studia prawnicze na prestiżowej Sorbonie w Paryżu. Po wojnie, w latach 30., często tytułowano go „dr Alechinem”, co podkreślało jego akademickie osiągnięcia obok mistrzostwa szachowego.

Śmierć

Aleksander Alechin zmarł nagle 24 marca 1946 roku w Estoril w Portugalii, w wieku 53 lat. Jego śmierć była niespodziewana i do dziś stanowi jeden z punktów dyskusyjnych w historii szachów. Jest on jedynym mistrzem świata, który odszedł z życia, będąc posiadaczem tego tytułu.

Życie osobiste i rodzinne Aleksandra Alechina

Małżeństwo i jego znaczenie

Kluczowym wydarzeniem w życiu osobistym Aleksandra Alechina było jego drugie małżeństwo. 15 marca 1921 roku poślubił Annelise Rüegg, szwajcarską dziennikarkę i delegatkę Kominternu. Annelise była od niego starsza o trzynaście lat, a ich związek odegrał niezwykle ważną rolę – umożliwił mu legalne opuszczenie Rosji. To małżeństwo otworzyło nowy rozdział w jego życiu, pozwalając na pełny rozwój kariery szachowej na arenie międzynarodowej.

Kariera szachowa Aleksandra Alechina

Początki i pierwsze sukcesy

Aleksander Alechin zaczął grać w szachy w młodym wieku. Swoją pierwszą znaną partię rozegrał jako dziesięciolatek w turnieju korespondencyjnym rozpoczętym 3 grudnia 1902 roku. Jego talent ujawnił się szybko; już w 1909 roku, mając zaledwie 16 lat, wygrał Wszechrosyjski Turniej Amatorski w Petersburgu. To zwycięstwo ugruntowało jego pozycję jako jednego z najsilniejszych graczy w Rosji i zapowiadało wielką przyszłość.

Droga do tytułu Mistrza Świata

Droga Aleksandra Alechina do światowego prymatu była pełna wyzwań i spektakularnych momentów. Według popularnej opowieści, tytuł „arcymistrza szachowego” otrzymał formalnie od cara Mikołaja II po zajęciu trzeciego miejsca w prestiżowym turnieju w Petersburgu w 1914 roku, ustępując jedynie Emanuelowi Laskerowi i José Raúlowi Capablance. Ten sukces potwierdził jego rosnącą siłę i potencjał na arenie międzynarodowej.

Zdobycie i obrona tytułu Mistrza Świata

Kulminacyjnym momentem kariery Aleksandra Alechina było zdobycie tytułu Mistrza Świata w 1927 roku. W meczu rozegranym w Buenos Aires pokonał on José Raúla Capablankę, panującego wówczas mistrza, wynikiem +6−3=25. Było to ogromne zaskoczenie, gdyż wcześniej Alechin nigdy nie wygrał z Capablanką ani jednej partii. Po zdobyciu tytułu, Alechin stracił go na rzecz Maxa Euwe w 1935 roku. Jednak jego determinacja pozwoliła mu odzyskać tytuł mistrza świata w meczu rewanżowym w 1937 roku, co świadczyło o jego niezwykłej sile charakteru.

Osiągnięcia w Olimpiadach Szachowych

Po uzyskaniu francuskiego obywatelstwa, Aleksander Alechin wielokrotnie reprezentował Francję na arenie międzynarodowej. Szczególnie ważny był jego udział w Olimpiadach Szachowych. Pięciokrotnie występował na pierwszej szachownicy dla Francji, zdobywając indywidualne nagrody w każdym z tych występów. Jego obecność na tej prestiżowej imprezie zawsze gwarantowała wysoki poziom i emocjonujące partie.

Kluczowe osiągnięcia i wkład teoretyczny Aleksandra Alechina

Rekordy w grze symultanicznej

Aleksander Alechin zapisał się w historii nie tylko jako mistrz świata, ale także jako pionier w grze symultanicznej „na ślepo”. Wielokrotnie bił rekordy świata w tej niezwykle trudnej dyscyplinie. W 1924 roku w Nowym Jorku zagrał jednocześnie z 26 przeciwnikami, a rok później w Paryżu poprawił ten wynik, mierząc się z 28 graczami. Te wyczyny świadczą o jego niezwykłej pamięci i zdolnościach analitycznych.

Dominacja w latach 30.

Na początku lat 30. XX wieku Aleksander Alechin całkowicie zdominował światowe turnieje szachowe. Jego gra osiągnęła wówczas szczyt formy, a wygrane w najważniejszych zawodach z ogromną przewagą nad konkurencją zdawały się potwierdzać jego pozycję jako najsilniejszego szachisty epoki.

Wkład teoretyczny

Aleksander Alechin jest uznawany za wybitnego teoretyka szachowego. Jego wkład w rozwój strategii i taktyki jest nieoceniony. Jedną z jego najbardziej znanych innowacji jest „Obrona Alechina” (1.e4 Sf6), która do dziś jest popularna wśród szachistów na całym świecie. Alechin wprowadził również liczne innowacje w wielu innych wariantach debiutowych, a jego analizy i partie stanowią ważną część literatury szachowej.

Okresy burzliwe w życiu Aleksandra Alechina

Internowanie w Niemczech (1914)

Wybuch I wojny światowej w 1914 roku zastał Aleksandra Alechina na turnieju w Mannheim w Niemczech. Jako obywatel wrogiego państwa, został internowany wraz z innymi rosyjskimi graczami. To doświadczenie stanowiło część burzliwego okresu w jego życiu, naznaczonego globalnymi konfliktami.

Wyrok śmierci w Odessie

Po powrocie do Rosji w okresie wojny domowej, Aleksander Alechin znalazł się w śmiertelnym niebezpieczeństwie. W 1919 roku został oskarżony o powiązania z kontrwywiadem Białych i osadzony w celi śmierci przez odeską Czekę. Plotki o jego śmierci krążyły na Zachodzie, jednak został zwolniony z więzienia pod koniec 1919 roku, co pozwoliło mu ostatecznie opuścić kraj w 1921 roku.

Służba w Czerwonym Krzyżu

Latem 1916 roku, w trakcie I wojny światowej, Aleksander Alechin służył w Związku Miast (rosyjski odpowiednik Czerwonego Krzyża) na froncie austriackim, zajmując się pomocą rannym żołnierzom. To świadczy o jego zaangażowaniu w działania humanitarne w trudnych czasach.

Kontrowersje i niejasności

Relacje z nazistami

Okres II wojny światowej postawił Aleksandra Alechina w trudnym położeniu i wywołał kontrowersje. Podczas konfliktu brał udział w turniejach organizowanych przez III Rzeszę, co budziło wątpliwości co do jego postawy politycznej i moralnej w tamtych trudnych czasach.

Oskarżenia o antysemityzm

Jednym z najpoważniejszych zarzutów wobec Aleksandra Alechina było jego rzekome propagowanie antysemityzmu. W 1941 roku w niemieckojęzycznej gazecie „Pariser Zeitung” ukazała się seria artykułów pod jego nazwiskiem, zatytułowana „Szachy żydowskie i aryjskie”, które zawierały obraźliwe treści. Po wojnie Alechin próbował się ich wypierać, jednak te publikacje na stałe wpisały się w jego biografię jako mroczny epizod.

Unikanie rewanżu z Capablancą

Relacje Aleksandra Alechina z jego wielkim rywalem, José Raúlem Capablancą, były naznaczone napięciem. Przez lata negocjacje w sprawie rewanżu o tytuł mistrza świata kończyły się fiaskiem. Alechin, mimo że pokonał Capablankę w 1927 roku, twardo domagał się od swojego rywala zebrania kwoty 10 000 dolarów w złocie jako warunku rozegrania kolejnego meczu. Była to kwota zaporowa, która skutecznie uniemożliwiała dojście do skutku rewanżu.

Zarzuty o „poprawianie” partii

Oprócz zarzutów o antysemityzm, Aleksander Alechin był również oskarżany przez niektórych krytyków o nieuczciwość w publikowaniu swoich partii. Zarzucano mu publikowanie w swoich książkach wersji partii, które w rzeczywistości nie miały miejsca lub zostały przez niego upiększone post factum. Te zarzuty, choć trudne do udowodnienia, podważały jego legendę jako nieomylnego gracza i teoretyka.

Ciekawostki z życia Aleksandra Alechina

Praca jako tłumacz

Zanim Aleksander Alechin w pełni poświęcił się karierze szachowej, a po emigracji do Francji, przez krótki czas, w latach 1920–1921, pracował jako tłumacz dla Kominternu (Międzynarodówki Komunistycznej). Ta nietypowa praca stanowi fascynujący epizod w jego życiu, pokazujący jego wszechstronność.

Styl gry

Aleksander Alechin słynął z niezwykle agresywnego, wyobraźniowego stylu atakującego, który doskonale łączył z perfekcyjną techniką pozycyjną. Jego sposób gry często prowadził do widowiskowych kombinacji i spektakularnych zwycięstw. Jest również uznawany za wybitnego teoretyka; jego nazwiskiem nazwano „Obronę Alechina” (1.e4 Sf6), a on sam wprowadził liczne innowacje w wielu innych wariantach debiutowych.

Ostatnie negocjacje

W chwili śmierci w 1946 roku, Aleksander Alechin nadal pozostawał aktywnym graczem. Trwały zaawansowane rozmowy w sprawie zorganizowania meczu o mistrzostwo świata z radzieckim arcymistrzem Michaiłem Botwinnikiem. To świadczy o jego nieustającej chęci rywalizacji na najwyższym poziomie.

Najważniejsze daty z życia Aleksandra Alechina

Kluczowe osiągnięcia Aleksandra Alechina

• Zdobycie tytułu Mistrza Świata w szachach w 1927 roku.
• Odzyskanie tytułu Mistrza Świata w 1937 roku.
• Pięciokrotna reprezentacja Francji na pierwszej szachownicy podczas Olimpiad Szachowych, z indywidualnymi nagrodami w każdym występie.
• Ustanowienie rekordów świata w grze symultanicznej na ślepo (26 przeciwników w 1924 r., 28 przeciwników w 1925 r.).
• Dominacja w światowych turniejach w latach 30. XX wieku.
• Nazwanie „Obrony Alechina” (1.e4 Sf6) jego nazwiskiem.

Aleksander Alechin był postacią niezmiernie barwną i wpływową w historii szachów. Jego niezwykłe zdolności, agresywny styl gry i dwukrotne zdobycie tytułu Mistrza Świata na stałe wpisały go do panteonu największych szachistów wszech czasów. Mimo kontrowersji towarzyszących jego karierze, jego wkład w teorię i praktykę szachową pozostaje niepodważalny, a jego partie do dziś stanowią cenne źródło wiedzy i inspiracji dla graczy na całym świecie.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Alexander_Alekhine