Równość szans i niedyskryminacja oraz równość płci

By | 3 marca 2017

Zasada równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami, jest jedną z naczelnych zasad horyzontalnych UE, której propagowanie ma na celu zapobieganie wszelkim formom dyskryminacji, nie tylko ze względu na płeć, ale również z powodu rasy lub pochodzenia etnicznego, religii lub światopoglądu, niepełnosprawności, wieku lub orientacji seksualnej.

Dyskryminacja – jakiekolwiek różnicowanie, wykluczanie lub ograniczanie ze względu na jakiekolwiek przesłanki (np. wiek, niepełnosprawność, płeć, rasę, orientację seksualną, pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd itp.), którego celem lub skutkiem jest naruszenie lub zniweczenie uznania, korzystania lub wykonywania wszelkich praw człowieka i podstawowych wolności w dziedzinie polityki, gospodarki, społecznej, kulturalnej, obywatelskiej lub w jakiejkolwiek innej, na zasadzie równości z innymi osobami”.

Przestrzeganie zasady jest prawnym obowiązkiem na każdym z etapów wdrażania Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój, zatem  wszystkie projekty realizowane w ramach Programu muszą przyczyniać się do jej realizacji. Powinno się to wyrażać w konkretnym zakresie interwencji mającym na celu nie tylko wspieranie równości szans kobiet i mężczyzn na rynku pracy (zasada równości szans płci), ale także zapewnienie dla wszystkich osób w tym osób z niepełnosprawnościami, jednakowego dostępu do edukacji, informacji i zatrudnienia, co przyczyni się do zapobiegania powstawaniu problemów społecznych, tj. bezrobociu czy ubóstwu (zasada dostępności). Poprzez eliminację wszelkich barier fizycznych, finansowych, socjalnych czy psychologicznych, utrudniających lub zniechęcających do brania pełnego udziału w życiu społeczeństwa należy dążyć do umożliwienia wszystkim osobom czynnego uczestnictwa w rynku pracy i integracji z otoczeniem.

Zasada równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami może być realizowana poprzez zastosowanie uniwersalnego projektowania oraz mechanizmu racjonalnych usprawnień. Są to narzędzia umożliwiające kompleksowe podejście do planowania i projektowania zarówno produktów jak i odpowiedniego otoczenia, mając na celu promowanie społeczeństwa włączającego wszystkich obywateli oraz zapewniając im pełną równość oraz możliwość uczestnictwa.

Dostępność cyfrowa

Co to oznacza? Wszystkie zasoby cyfrowe tworzone przez instytucje oraz projektodawców w ramach projektów (w tym strony internetowe, platformy e-learningowe, e-zasoby itd.) muszą spełniać kryteria dostępności. Dostępny serwis internetowy to taki, który pozwala na wygodne, intuicyjne korzystanie z jego zasobów osobom z różnymi rodzajami niepełnosprawności zgodnie ze standardem WCAG 2.0 co najmniej na poziomie AA. Dostępne multimedia (animacje, prezentacje, filmy, nagrania dźwiękowe itp.) powinny zawierać transkrypcje tekstowe, audiodeskrypcję czy tłumaczenie na język migowy.

Dowiedz się więcej:

  1. Dostępność serwisów internetowych – dobre praktyki w projektowaniu serwisów internetowych dostępnych dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności (PDF 3 MB)
  2. Informacja dla wszystkich. Europejskie standardy przygotowania tekstu łatwego do czytania i zrozumienia (PDF 2 MB)
  3. E-podręcznik dostępny dla wszystkich (PDF 61 MB)

Możliwość uczestnictwa

Co to oznacza? Instytucja lub projektodawca zobowiązani są do zapewnienia każdemu, bez względu na niepełnosprawność możliwości uczestnictwa w spotkaniach informacyjnych, konferencjach, szkoleniach, warsztatach i innych przedsięwzięciach realizowanych z Funduszy Europejskich.

Dostępność architektoniczna

Spotkania otwarte, na które nie jest wymagana rejestracja oraz wszystkie działania realizowane w ramach projektów, w których na etapie rekrutacji zidentyfikowano możliwość udziału osób z niepełnosprawnościami, muszą być prowadzone w budynkach dostępnych architektonicznie.

Mechanizm racjonalnych usprawnień

To pomoc dla projektodawców i instytucji umożliwiająca elastyczne reagowanie na potrzeby uczestników z niepełnosprawnością, która zapewnieni im dostęp do usprawnień „szytych na miarę”. Jest to możliwość sfinansowania usprawnień nieprzewidzianych z góry we wniosku o dofinansowanie projektu, lecz uruchamianych wraz z pojawieniem się w projekcie (w charakterze uczestnika lub personelu) osoby z niepełnosprawnością.

Przykłady takich racjonalnych usprawnień to np.: wynajęcie transportu na miejsce udzielenia usługi, dostosowanie architektoniczne budynków lub infrastruktury komputerowej, sfinansowanie usługi asystenta osoby z trudnościami w poruszaniu się lub asystenta tłumaczącego na język łatwy czy migowy.

Usprawnienia dla osób z niepełnosprawnościami: tłumaczenie migowe, dostosowanie budynku, dostosowanie akustyczne, dostosowanie komputerów, zapewnienie wsparcia, transport, dostosowanie materiałów szkoleniowych

  1. Dostępne wydarzenie w praktyce (PDF 1 MB)
  2. Praktyczny poradnik savoir-vivre wobec osób niepełnosprawnych (PDF 811 KB)
  3. Prezentacja z warsztatu „Savoir vivre wobec osób z niepełnosprawnościami”, Forum „Fundusze Europejskie bez barier – (p)dostęp dla wszystkich (PPT 8 MB)

Możliwość korzystania

Co to oznacza? Co do zasady, wszystkie produkty projektów realizowanych z Funduszy Europejskich  (produkty, towary, usługi, infrastruktura) muszą być dostępne dla wszystkich osób, w tym również dostosowane do zidentyfikowanych potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

Projektodawców obowiązuje zasada projektowania uniwersalnego

Oznacza to, że produkty, środowiska, programy i usługi, powinny być tworzone w taki sposób, aby służyły jak największej liczbie osób, w tym seniorom, matkom i ojcom z wózkami dziecięcymi i wszystkim tym, którzy mają różne potrzeby funkcjonalne, wynikające np. z otyłości, kontuzji na stoku, ciąży, czy z okazałego wzrostu. Przykład: nowe pociągi, muzea, wybudowana droga, miejsca opieki w przedszkolach, pracownie komputerowe muszą być dostępne dla wszystkich.

Koncepcja projektowania uniwersalnego oparta jest na 8 regułach:

  1. Użyteczność dla osób o różnej sprawności
  2. Elastyczność w użytkowaniu
  3. Proste i intuicyjne użytkowanie
  4. Czytelna informacja
  5. Tolerancja na błędy
  6. Wygodne użytkowanie bez wysiłku
  7. Wielkość i przestrzeń odpowiednie dla dostępu i użytkowania
  8. Percepcja równości (czyli Projekt winien minimalizować możliwość postrzegania indywidualnego jako dyskryminujące)

Przykłady rozwiązań: automatyczne otwieranie drzwi, antypoślizgowa nawierzchnia chodników, dostępny transport publiczny, podjazdy do wózków, łatwy do zrozumienia schemat komunikacji miejskiej, oświetlenie zapewniające bezpieczeństwo

  1. Projektowanie uniwersalne – wyzwanie naszych czasów (PDF 2 MB)
  2. Dostowanie budynków użyteczności publicznej – teoria i narzędzia (PDF 2 MB)
  3. Projektowanie dla wszystkich 
  4. Projektowanie bez barier – wytyczne (PDF 8 MB)

Szczegółowe informacje na temat tego, jakie wymagania dotyczące dostępności musisz spełnić jako projektodawca, znajdziesz w dokumentacji konkursowej.

Podstawa prawna

Wszystkie wymagania opisane zostały w Wytycznych w zakresie realizacji zasady równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępnościami dla osób z niepełnosprawnościami oraz równości szans kobiet i mężczyzn w ramach funduszy unijnych na lata 2014-2020.

Dokumenty, publikacje, linki

Zapoznaj się z dokumentami, które gwarantują osobom z niepełnosprawnościami pełny dostęp do projektów unijnych.

Zapoznaj się z publikacjami, które przybliżą Ci jak mogą korzystać z Funduszy Europejskich osoby z niepełnosprawnościami:

Odwiedź portale poświęcone tematyce osób z niepełnosprawnością.